پژوهشی جستارهای قرآنی -حدیثی

پژوهشی جستارهای قرآنی -حدیثی

مصداق شناسی تأثیر تاریخ در برداشت‌های فقهی از قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
جامعةالمصطفی العالمیة/مجتمع آموزش عالی فقه /مدیر مدرسه عالی فقه و معارف/عضو هیات علمی المصطفی
10.22034/jostar.2025.1063
چکیده
یکی از روش‌های رشد علوم این است که محققان هر علمی برای کشف واقعیت‌ها از سایر علوم مرتبط استفاده نمایند، بنابراین معین نمودن نقاط ربط علوم با یکدیگر و مشخص نمودن بخش‌ها و گونه‌های تأثیر یک علم بر علم دیگر می‌تواند کمک شایانی به محققان یک رشته علمی نماید، تا بصورت مهندسی شده از سایر علوم مرتبط با رشته علمی‌شان استفاده نمایند و بر رشد و بالندگی آن بیافزایند.
بی تردید دانش تاریخ در پژوهش‌های فقهی تأثیر بسزایی دارد، یکی از عرصه های مهم این تأثیرگذاری نقش آفرینی دانش تاریخ در فهم آیات فقهی قرآن مجید است. براین اساس بررسی جایگاه تاریخ در فهم مراد آیات الاحکام به عنوان مهمترین منبع فقهی و حقوقی حائز اهمیت است. با بررسی موردی آیات الاحکام می توان به این نتیجه رسید که تاریخ در فهم اصطلاحات، شأن نزول و کشف زمان نزول آیات الاحکام نقش بسزایی ایفا می‌کند. در این مقاله مهمترین مصادیق تأثیر تاریخ بر فهم آیات فقهی در قالب گونه‌های سه گانه مذکور با روش توصیفی تحلیلی تبیین شده است؛ حرمت استفاده از گوشت برخی حیوانات، حرمت عمل نسیء، موارد تعلق خمس، وجوب وقوف در عرفات، وجوب حلق و تقصیر و کشف زمان نزول آیات، رفع تعارض بدوی میان برخی آیات الاحکام در موضوع شرب خمر، مهم‌ترین مصادیق این موضوع به شمار می‌آیند.